Cowboy Diplomacy (Ngoại giao cao bồi) là một thuật ngữ mang tính ẩn dụ, được các nhà phê bình sử dụng để mô tả phong cách ngoại giao táo bạo, liều lĩnh chấp nhận rủi ro nhằm giải quyết các xung đột quốc tế một cách đơn phương và thiếu tính thỏa hiệp. Đặc biệt, thuật ngữ này được dùng để phê phán các quốc gia ưu tiên sử dụng sức mạnh quân sự hoặc gây áp lực mạnh mẽ lên quốc gia khác mà không thông qua các cơ chế ngoại giao truyền thống hay đồng thuận quốc tế.
Thuật ngữ “Cowboy Diplomacy” xuất phát từ hình tượng cao bồi Mỹ trong văn hóa đại chúng, thường dùng để chỉ người hành động nhanh và quyết đoán, không ngại sử dụng bạo lực để giải quyết vấn đề. Ngoại giao cao bồi để lại dấu ấn rõ rệt kể từ thế kỷ 20, trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh, thông qua những phát ngôn và hành động của Tổng thống Ronald Reagan. Hình thức này tiếp lần nữa trỗi dậy vào đầu thế kỷ 21, đặc biệt là dưới thời tổng thống George W. Bush với Chiến tranh Iraq là một ví dụ điển hình. Ông bị chỉ trích là đã thể hiện phong cách “ngoại giao cao bồi” khi dùng vũ lực trước rồi mới đàm phán sau, sử dụng bài phát biểu “Trục Ma Quỷ” (axis of evil) năm 2002, phát ngôn “ai không đứng về phía chúng tôi là chống lại chúng tôi”, v.v.[1] Mỗi sự kiện đều nhấn mạnh việc ưu tiên hành động đơn phương hơn là can dự ngoại giao.
Phong cách ngoại giao này thường sử dụng một số chiến lược đơn phương như can thiệp quân sự, cưỡng ép kinh tế và cô lập ngoại giao đối thủ, không phối hợp hay tham vấn với đồng minh hoặc các tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc. Thêm vào đó, chủ thể ứng dụng hình thức ngoại giao này cũng ưu tiên giao tiếp trực tiếp hơn là đàm phán kéo dài, nhấn mạnh vào hành động nhanh, lợi ích tức thời hơn là hợp tác dài hạn. Các chủ thể chính của ngoại giao cao bồi thường là các chính phủ quốc gia, đặc biệt là những nước có ảnh hưởng quân sự hoặc kinh tế đáng kể. Ngoại giao cao bồi thường được thấy rõ nhất trong quan hệ song phương, nơi sự mất cân bằng quyền lực có thể bị lợi dụng. Mặc dù ít phổ biến hơn trong các bối cảnh đa phương, các yếu tố của cách tiếp cận này vẫn xuất hiện trong các thể chế như Liên Hợp Quốc thông qua các đe dọa phủ quyết hoặc rút khỏi các thỏa thuận. Chính sách “Nước Mỹ trên hết” (America First) từng xuất hiện dưới thời Donald Trump với việc Mỹ rút khỏi nhiều hiệp định quốc tế là một ví dụ điển hình.
H.S.
Tài liệu tham khảo:
[1] Diplomacy.edu. (n.d.). Cowboy diplomacy. Truy cập ngày 07/08/2025 từ https://www.diplomacy.edu/topics/cowboy-diplomacy/
- David Skidmore, Understanding the Unilateralist Turn in U.S. Foreign Policy, Foreign Policy Analysis, Volume 1, Issue 2, July 2005, tr.207 – 228, https://doi.org/10.1111/j.1743-8594.2005.00010.x
- Jervis, R. (2009, November 3). The compulsive empire. Foreign Policy.
