Mở đầu

Vào ngày 1/8, Mỹ đã công bố mức thuế quan mới nhất cho các đối tác thương mại của nước này. Đây là mức thuế quan mới nhất sau hơn 4 tháng đàm phán. Đối với một số quốc gia chưa có thỏa thuận thương mại, Tổng thống Trump nói rằng Mỹ vẫn để ngỏ khả năng đàm phán. Với những nền kinh tế đạt được thỏa thuận với Mỹ, mức thuế quan mới đều thấp hơn so với mức thuế vào “Ngày Giải phóng” 2/4/2025.^[1][2] Đặc biệt, 5 nền kinh tế ASEAN gồm Việt Nam, Thái Lan, Malaysia, Indonesia và Philippines, vốn phụ thuộc vào Mỹ và Trung Quốc trong thương mại, đều đã đạt được thỏa thuận thuế quan ở những mức độ khác nhau với Mỹ. Cụ thể, Indonesia và Philippines đều đã ký kết thỏa thuận chính thức. Trong khi đó, thỏa thuận thương mại Thái Lan-Mỹ đang được quốc hội nước này xem xét, còn Việt Nam và Thái Lan đã có mức thuế quan mới với Mỹ mặc dù ông Trump chưa ký kết thỏa thuận chính thức với lãnh đạo 2 nước này. Theo một số chuyên gia, các thỏa thuận thương mại với Mỹ không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của riêng mỗi nước mà còn có tác động đến cục diện kinh tế, chính trị của khu vực. Bài viết sẽ cung cấp bức tranh tổng quan về chính sách thuế quan của Mỹ lên nền kinh tế của 5 quốc gia là thành viên của ASEAN kể trên, cùng với đó là các ý kiến, đánh giá của các chuyên gia về những tác động có thể có đối với kinh tế, chính trị của mỗi nước ASEAN nói riêng và khu vực, thế giới nói chung.

1. Những diễn biến về thuế quan của Mỹ từ 2/4 – 1/8/2025

1.1. Tình hình thuế quan của Mỹ trước 1/8/2025

Trong 4 tháng từ 2/4/2025 đến 1/8/2025, Mỹ công bố “thuế đối ứng”, rồi tạm ngưng, tăng thuế quan với một số nước, và sau đó đạt được một số thỏa thuận với chính sách thuế quan với nhiều quốc gia. Mục tiêu của thuế đối ứng, theo Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick, nhằm giảm thâm hụt thương mại và bảo vệ các ngành sản xuất của Mỹ.^[3] Mỹ không chỉ tăng thuế quan đối với Trung Quốc mà còn đối với các đồng minh và các nước mà Mỹ có ký kết FTA hoặc là thành viên của khối thương mại mà Mỹ có tham gia. Ngoài ra, Mỹ cũng áp thuế quan lên một số mặt hàng cụ thể.

Ngày 2/4/2025, Tổng thống Trump đã công bố danh sách mà ông gọi là thuế đối ứng dành cho các đối tác thương mại, đồng thời tuyên bố ngày này là “Ngày Giải phóng” của Mỹ. Toàn bộ mức thuế quan này đều cao hơn mức thuế tối thiểu theo cơ chế Tối huệ quốc (Most favoured nation – MFN) của Tổ chức Thương mại Thế giới (World Trade Organization – WTO), với mức thấp nhất là 10% áp lên những nước như Bolivia, New Zealand, cho đến 50% như trường hợp của Lesotho, hay St. Pierre & Miquelon. Cùng ngày 2/4, Mỹ tiếp tục tuyên bố mức thuế cơ bản cho mọi quốc gia là 10%.^[4] Các nước Đông Nam Á cũng nằm trong danh sách các nước chịu thuế quan và với mức thuế cao hơn mức trung bình. Mức thuế sau ngày 2/4/2025 dành cho các 5 nước ASEAN như sau: Việt Nam (46%), Thái Lan (35%), Malaysia (24%), Philippines (17%) và Indonesia (32%).^[5] Sang ngày 9/4, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ dời hạn áp dụng thuế quan sau 90 ngày nhằm đạt được các thỏa thuận thương mại với các đối tác.^[6] Đến ngày 1/8/2025, Mỹ đã tuyên bố mức thuế quan mới nhưng vẫn để ngỏ khả năng đàm phán với các nước chưa có thỏa thuận thương mại.^[7] Về các mặt hàng cụ thể, Mỹ  áp thuế nhập khẩu vào các mặt hàng liên quan đến lĩnh vực luyện kim và sản xuất như nhôm, thép, đồng và xe hơi. Các loại thuế đối với hàng hóa nhập khẩu vào Hoa Kỳ bao gồm: 50% đối với thép và nhôm; 50% đối với đồng; 25% đối với ô tô, động cơ và các phụ tùng.^[8]

Ngoài ra, việc Mỹ áp chồng thêm 40% thuế lên hàng hóa trung chuyển sang các quốc gia để đến Mỹ được ngầm hiểu là cách Mỹ ngăn cản nỗ lực tránh thuế quan của các công ty Trung Quốc bằng cách dán nhãn xuất xứ của nước mà hàng hóa Trung Quốc trung chuyển qua để đến Mỹ.^[9] Ban đầu, mức thuế 40% cho hàng trung chuyển chỉ áp dụng cho các thỏa thuận thương mại với 2 nước Đông Nam Á như Việt Nam, Indonesia, sau được Mỹ áp dụng cho mọi quốc gia xuất khẩu hàng hóa sang nước này.^[10] Trong trường hợp của Việt Nam, các công ty Trung Quốc đã tăng vốn đầu tư vào Việt Nam nhằm tránh thuế quan của Mỹ. Điều này cũng giúp tăng dần giá trị xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ.^[11] Tuy nhiên, hàm lượng nội địa của mặt hàng cần được xác định để áp dụng thuế quan vẫn chưa được Mỹ công bố. Mỹ còn áp quy định minh bạch nguồn gốc xuất xứ của các mặt hàng được nhập khẩu vào Mỹ. Công ty đa quốc gia Walmart cũng đã bắt đầu liệt kê rõ nguồn gốc xuất xứ của mặt hàng được bán tại các siêu thị của công ty này.^[12] Điều này vô hình trung tạo nên áp lực kinh tế lẫn chính trị lên các nước ASEAN, vốn phụ thuộc cả vào Mỹ và Trung Quốc trên nhiều lĩnh vực có mối liên hệ với nhau như kinh tế – chính trị – an ninh.

1.2. Tình hình thuế quan giữa 5 nước ASEAN với Mỹ sau ngày 1/8/2025

Hai bảng dưới đây thể hiện sự thay đổi về thuế quan giữa Mỹ và 5 nước ASEAN gồm Việt Nam; Thái Lan; Malaysia; Indonesia và Philippines. Vì Mỹ không ký kết hiệp định thương mại tự do hay tham gia vào các khối thương mại mà 5 nước ASEAN là  thành viên nên mức thuế MFN của Mỹ sẽ được áp dụng với nhóm nước này vào trước “Ngày giải phóng” 2/4/2025. Tuy nhiên, chỉ có Indonesia và Philippines là hai nước đã ký kết thỏa thuận thương mại với Mỹ còn Việt Nam, Malaysia, Thái Lan vẫn chưa đạt thỏa thuận chính thức. Mức thuế sau ngày 1/8/2025 dành cho các nước ASEAN là kết quả đàm phán thương mại để hạ mức thuế được Mỹ công bố trong “Ngày Giải phóng” 2/4/2025. Các nước này đàm phán thỏa thuận thương mại với Mỹ trong bối cảnh chịu áp lực từ hai đối tác thương mại Mỹ và Trung Quốc và nhu cầu phát triển kinh tế quốc gia. Do đó, dữ liệu thuế quan ở dưới chỉ thể hiện thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và 5 nước ASEAN được khảo sát.

Mức thuế quan cũ và Mức thuế quan mới mà 5 nước ASEAN áp lên Mỹ, kèm những thỏa thuận kinh tế khác giữa hai bên sau 1/8

	Mức thuế quan MFN cơ bản và mức thuế quan trần (trong dấu ngoặc đơn)	Mức thuế quan mới dành cho hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ
Việt Nam	9,5% (11.7%)[13]	0%[14]
Thái Lan	9,9% (26,6%)[15]	0% đối với những mặt hàng đã được miễn thuế theo các FTA mà Thái Lan đang là thành viên.[16]
Malaysia	5.5% (20,8%)[17]	Giảm hoặc miễn thuế quan đối với 98,4% hàng nhập khẩu từ Mỹ.[18]
Indonesia	8% (37,1%)[19]	Miễn thuế nhập khẩu đối với 99% hàng hóa Mỹ[20]
Philippines	6% (37,9%)[21]	0%[22]

Mức thuế quan cũ (trước Ngày Giải phóng 2/4/2025) và Mức thuế quan mới mà Mỹ áp lên 5 nước ASEAN

	Mức thuế quan MFN cơ bản và mức thuế quan trần (trong dấu ngoặc đơn)[23]	Mức thuế quan mới cho các nước ASEAN[24]
Việt Nam	3,4% (3,4%)	20%
Thái Lan	3,4% (3,4%)	19%
Malaysia	3,4% (3,4%)	19%. Dược phẩm và chất bán dẫn được Mỹ loại bỏ thuế.[25]
Indonesia	3,4% (3,4%)	19%
Philippines	3,4% (3,4%)	19%

Hai bảng so sánh sự thay đổi về thuế quan giữa 5 nước ASEAN với Mỹ cho thấy Mỹ tăng mức thuế quan với các nước ASEAN nhiều hơn so với mức giảm mà Mỹ được hưởng với mức thuế quan mới của Mỹ cho các nước ASEAN sau ngày 1/8/2025 tăng gấp 3 lần so với trước 2/4/2025. Trong khi đó, hàng hóa Mỹ xuất khẩu sang 5 quốc gia này hưởng 0% thuế quan. Hậu quả có thể là giá trị xuất khẩu của các nước ASEAN kể trên sẽ giảm xuống do hàng hóa các nước này ít được tiêu thụ đi vì nhà phân phối tăng giá bán đối với người tiêu dùng Mỹ để bù lại phần thuế nhập khẩu mà họ phải ASEAN; hoặc các nhà sản xuất ở các nước ASEAN buộc phải giảm giá bán để duy trì sức cạnh tranh. Từ đó ảnh hưởng trực tiếp một cách tiêu cực đối với GDP của các nước này. Ngoài ra, mức thuế nhập khẩu gần 0% sẽ giúp hàng hóa của Mỹ như ô tô, thép, nhôm, có lợi thế cạnh tranh hơn hàng hóa nội địa cùng loại, đe dọa đến năng lực sản xuất nội địa, an ninh, kinh tế của 5 nước ASEAN được khảo sát.

2. Những áp lực của các nước ASEAN trong bối cảnh thương mại bị gián đoạn do thuế quan của Mỹ

Các nước ASEAN đàm phán với Mỹ trong bối cảnh cạnh tranh thương mại Mỹ – Trung diễn ra và cả hai cường quốc này đều gây những áp lực nhất định lên 5 nước ASEAN nhằm bảo vệ lợi ích của mình trong thương mại của khu vực. Ngoài ra, việc các nước ASEAN này phụ thuộc vào thương mại với Mỹ và Trung Quốc để phát triển kinh tế cũng tác động đến thỏa thuận thương mại với Mỹ.

Theo khảo sát “The State of Southeast Asia” năm 2025 được công bố bởi ISEAS – Yusof Ishak vào trước tháng 4/2025, biến đổi khí hậu, các hiện tượng thời tiết cực đoan đứng đầu trong bảng khảo sát về những nguy cơ mà ASEAN đang đối mặt, theo sau đó là kinh tế tăng trưởng chậm, nạn thất nghiệp, và cuối cùng là mâu thuẫn gia tăng giữa các cường quốc trong khu vực. Điều đó cho thấy cạnh tranh Mỹ-Trung luôn được công nhận là một thách thức lớn mà các ASEAN cần phải đối mặt.^[26] Trong bối cảnh của bài phân tích này, thách thức thực thể hiện qua chính sách thuế quan mà Mỹ áp lên 5 nước ASEAN.

2.1. Vai trò của Mỹ và Trung Quốc trong thương mại với 5 nước ASEAN

Bảng dưới đây thể hiện tỷ lệ phần trăm thương mại giữa 5 nước ASEAN gồm Việt Nam; Thái Lan; Malaysia; Indonesia, Philippines với Mỹ, Trung Quốc, và cả hai với tổng giá trị xuất khẩu, giá trị nhập khẩu của mỗi nước được khảo sát trong năm 2024.

ASEAN – Mỹ (2024)

Đơn vị: tỷ USD

	Tổng nhập khẩu	Từ Mỹ		Tổng xuất khẩu	Sang Mỹ
		Nhập khẩu	Tỉ lệ trên tổng nhập khẩu (%)		Xuất khẩu	Tỉ lên trên tổng xuất khẩu (%)
Việt Nam[27]	380,76	15	3,94	405,53	119,6	29,5
Thái Lan[28]	306,8	19,52	6,4	300,52	54,96	18,29
Malaysia[29]	300,24	27,75	9,2	330,426	26,673	13,2
Indonesia[30]	233,436	11,967	5,1	330,705	26,313	9,9
Philippines[31]	117,566	7,517	6,4	73,27	12,14	16,6%

ASEAN – Trung Quốc (2024)

Đơn vị: tỷ USD

	Tổng nhập khẩu	Từ Trung Quốc		Tổng xuất khẩu	Sang Trung Quốc
		Nhập khẩu	Tỉ lệ trên tổng nhập khẩu (%)		Xuất khẩu	Tỉ lên trên tổng xuất khẩu (%)
Việt Nam	380,76	144,3	37,9	405,53	60,6	14,94
Thái Lan	306,8	80,6	26,27	300,52	35,2	11,7
Malaysia	300,24	64,93	21,6	330,426	41,153	12,5
Indonesia	233,436	72,729	31,2	264,705	62,439	23,6
Philippines	117,566	30,193	25,7	73,27	9,44	12,9%

ASEAN – Trung Quốc + Mỹ (2024)

	Tổng nhập khẩu	Từ Trung Quốc + Mỹ		Tổng xuất khẩu	Sang Trung Quốc + Mỹ
		Nhập khẩu	Tỉ lệ trên tổng nhập khẩu (%)		Xuất khẩu	Tỉ lên trên tổng xuất khẩu (%)
Việt Nam	380,76	159,.3	41,84	405,53	180,2	44,43
Thái Lan	306,8	100,12	32,634	300,52	90,16	30,001
Malaysia	300,24	92,68	30,87	330,426	88,826	25,67
Indonesia	233,436	84,696	36,3	264,705	88,752	33,53
Philippines	117,566	37,71	32,07	73,27	21,58	29,453

Qua hai bảng thông tin trên, xuất khẩu hoặc nhập khẩu với Mỹ và Trung Quốc luôn lớn hơn 25% tổng giá trị xuất khẩu hoặc tổng giá trị nhập khẩu của các nước được khảo sát vào năm 2024. Điều này cho thấy thương mại với Mỹ và Trung Quốc đóng vai trò không nhỏ trong thương mại của các nước được khảo sát. Do đó, các chính sách tăng, giảm về thuế quan của Mỹ hay Trung Quốc sẽ ảnh hưởng đến khả năng xuất khẩu và nhập khẩu của 5 nước ASEAN này. Ngoài khía cạnh thương mại ra, chính sách thuế quan lên 5 nước còn là công cụ chính trị của Mỹ nhằm cô lập Trung Quốc về thương mại. Ở chiều ngược lại, Trung Quốc cũng có những công cụ kinh tế, chính trị để bảo vệ lợi ích của mình khỏi thỏa thuận thuế quan giữa 5 nước ASEAN và Mỹ.

2.2. Áp lực chính trị – kinh tế của Mỹ và Trung Quốc

Mức thuế quan 40% cộng thêm đối với hàng trung chuyển khi được bán sang Mỹ mang hàm ý cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc. Chính sách này được các nhà nghiên cứu và phê bình nhận định là nỗ lực của Mỹ đang cố gắng xây một “bức tường kinh tế” bao quanh Trung Quốc, nhằm khiến các nước ở khu vực châu Á giảm phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc, từ đó cô lập Trung Quốc về mặt kinh tế.^[32] Qua chính sách thuế quan mới, Mỹ ra tín hiệu với các nước ASEAN rằng việc không tuân thủ theo định hướng này của Mỹ sẽ gặp phải hậu quả kinh tế và công cụ trừng phạt của Mỹ là thuế quan.^[33] Kể từ khi Mỹ và Trung Quốc bắt đầu cạnh tranh chiếc lược, Mỹ đã liên tục hối thúc các nước ASEAN thay đổi quan điểm về Trung Quốc theo góc nhìn của Mỹ. Tuy nhiên, Mỹ đã không có hành vi cưỡng ép các nước này phải thay đổi đáng kể mối quan hệ với Trung Quốc, Do đó, các nước ASEAN đã vừa hưởng lợi ích kinh tế trong quan hệ với Trung Quốc và sự đảm bảo an ninh khu vực của Mỹ. Đến nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump đã thay đổi phương pháp tiếp cận, nước Mỹ trở nên kiên quyết hơn trong vấn đề thương mại, buộc các nước ASEAN phải giảm sự phụ thuộc vào nền kinh tế của Trung Quốc.^[34] Áp lực từ phía Mỹ đối với các nước ASEAN không chỉ đến từ chính sách thuế quan của Tổng thống Trump mà còn từ chính các nước ASEAN với nhau.^[35] Vì Mỹ là thị trường lớn đối với 5 nước ASEAN, đứng thứ nhất đối với Việt Nam, Philippines, Thái Lan, đứng thứ hai đối Indonesia và đứng thứ ba đối với Malaysia, nên các nước này phải cạnh tranh lẫn nhau ở thị trường Mỹ. Do đó, sự chênh lệch về mức thuế nhập khẩu của Mỹ đối với từng nước sẽ ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và giá trị mà xuất khẩu mang lại của mỗi quốc gia đó.

Ở phía Trung Quốc, nước này đã cảnh báo rằng các quốc gia trong quá trình đàm phán với Mỹ không nên làm tổn hại đến lợi ích kinh tế Trung Quốc. Phát ngôn viên Bộ Công thương của nước này đã khẳng định rằng hy sinh lợi ích bên thứ ba để đạt lợi ích ngắn hạn sẽ gây thiệt hại cho tất cả các bên.^[36] Ngoài ra, Trung Quốc còn là đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN từ 2009, kim ngạch thương mại song phương đã lên đến hơn 1 nghìn tỷ USD.^[37] Nước này đồng thời cũng là thành viên của các khối thương mại cùng với các nước ASEAN như ACFTA và RCEP. Nhờ lợi thế kinh tế, đầu tư và thương mại, Trung Quốc có thể buộc các nước ASEAN phải cân nhắc lợi ích của mình khi đàm phán với Mỹ.^[38] Bên cạnh đó, ngành sản xuất của các nước ASEAN đang đối mặt “cú sốc Trung Quốc thứ hai”. Khả năng sản xuất từ hàng giá rẻ đến hàng hóa chứa hàm lượng công nghệ cao của Trung Quốc có thể sẽ phi công nghiệp hóa các nước ASEAN ở một mức độ nhất định. Ngay cả lao động giá rẻ ASEAN cũng mất lợi thế trước hệ thống tự động hóa của Trung Quốc. Hệ quả là nhiều nhà máy ở Indonesia, Thái Lan phải sa thải công nhân, hay các doanh nghiệp ASEAN phải chuyển đổi mô hình hoạt động từ sản xuất sang kinh doanh hàng hóa Trung Quốc.^[39][40] Qua đó, việc Mỹ áp thêm 40% thuế trung chuyển có thể tạo thêm áp lực lên ngành sản xuất của ASEAN vốn đã không thể cạnh tranh giá với hàng hóa Trung Quốc.

3. Tác động của chính sách thuế quan đến ASEAN

3.1. Phản ứng của 5 nước ASEAN trước chính sách thuế quan của Mỹ

Nhìn chung, cách ứng phó với thuế quan từ Mỹ của 5 nước ASEAN có vài điểm tương đồng đó là đáp ứng những yêu sách về thuế quan và giảm mất cân bằng thương mại theo quan điểm của Mỹ, bên cạnh một số điểm đặc thù riêng của mỗi nước. Khác với Trung Quốc, không nước ASEAN nào tăng thuế quan lên hàng hóa Mỹ như một động thái trả đũa. Thay vào đó, tất cả các quốc gia này đều chọn cách đàm phán trực tiếp, 1-1 và cử phái đoàn đến Mỹ. Malaysia, nước chủ tịch ASEAN của năm 2025, kêu gọi sự đoàn kết và tăng cường đầu tư và thương mại nội khối. Trong cuộc họp bộ trưởng ASEAN, Malaysia kêu gọi các nước thành viên phải đoàn kết và hành động vì mục tiêu chung trong bối cảnh thế giới đang biến động.^[41] Một điểm tương đồng khác đó là các nước này chủ động cân bằng cán cân thương mại với Mỹ bằng cách tăng cường nhập khẩu hàng hóa từ nước này và siết chặt kiểm tra hải quan để đáp ứng tiêu chuẩn về xuất xứ mà Mỹ đặt ra. Việt Nam và Malaysia đã thắt chặt các quy định chống hàng giả, kiểm soát cửa khẩu nhằm ngăn cản hàng hóa bên ngoài sử dụng nước mình làm nơi thay đổi nguồn gốc xuất xứ để tránh thuế quan của Mỹ. Việt Nam và Indonesia đều đã tăng cường nhập khẩu hàng hóa của Mỹ, chủ yếu là nông sản. Trong 5 tháng đầu tiên của năm 2025, tổng lượng và giá trị nhập khẩu hàng hóa của Mỹ vào Việt Nam đã tăng đáng kể, tức 21%, với trị giá 7,3 tỷ USD. Các mặt hàng của Mỹ thường được nhập khẩu vào Việt Nam gồm bông với 455 nghìn tấn, trị giá 800 triệu USD, tăng 116% về sản lượng và 79% về giá trị. Việt Nam trở thành nước nhập khẩu bông lớn thứ 3 của Mỹ.

Sau khi Việt Nam giảm thuế quan dành cho Mỹ xuống còn 0%, lượng gỗ nhập từ Mỹ tăng 52%, biến Mỹ thành nhà cung cấp gỗ lớn nhất cho Việt Nam. Nhờ hiệu ứng của thỏa thuận thương mại, sản lượng nông phẩm của Mỹ nhập khẩu vào Việt Nam đã tăng lên. Những mặt hàng nông sản chủ yếu là đậu nành, trái cây, rau. Cho đến giữa tháng 7/2025, Việt Nam đã thâm hụt 297 triệu USD với Mỹ trong lĩnh vực thương mại nông sản.^[42] Việt Nam cũng cam kết sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Mỹ đầu tư và kinh doanh trong nước.^[43] Về phía Indonesia, nước này đã cam kết sẽ mua 3.2 tỷ USD máy bay Mỹ, 4,5 tỷ USD sản phẩm nông nghiệp bao gồm đậu nành, lúa mì, bông, và 15 tỷ USD năng lượng. Ngoài ra, Indonesia sẽ ngưng một số thủ tục điều tra nông sản Mỹ nhập khẩu vào nước này. Nước này cũng công nhận quy định của Mỹ về an toàn xe hơi, thuốc, và dược phẩm. Indonesia cũng xóa bỏ kiểm soát xuất khẩu đối với hàng hóa công nghiệp và khoáng sản quan trọng sang Mỹ, cùng với đó là giảm yêu cầu về hàm lượng nội địa trong ngành sản xuất và những hàng rào thương mại phi thuế quan khác để mở cơ hội cho hàng hóa Mỹ được bán ở nước này.^[44] Với Malaysia, nước này sẽ chi 150 tỷ USD trong vòng 5 năm tiếp theo để mua hàng hóa của Mỹ thuộc các ngành như bán dẫn, hàng không vũ trụ, dữ liệu, và chi thêm 3.4 tỷ USD mỗi năm để mua khí thiên nhiên hóa lỏng của Mỹ. Nước này cũng sẽ đầu tư 70 tỷ USD vào kinh tế Mỹ trong vòng 5 năm tới. Nước này cũng tuyên bố gỡ bỏ các quy định đối với các mạng xã hội và dịch vụ điện toán đám mây của Mỹ hoạt động tại nước này.^[45] Bên cạnh đó, ngoài Malaysia, 4 nước ASEAN còn lại đều đã cam kết giảm mức thuế dành cho hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ xuống còn 0%. Riêng Thái Lan, một số mặt hàng của Mỹ được hưởng mức thuế quan 0% tương tự như những mặt hàng được miễn thuế theo các hiệp định FTA mà Thái Lan đang là thành viên.^[46]

3.2. Tác động chính sách đến kinh tế, chính trị của các 5 nước ASEAN

Sau khi kết quả của các thỏa thuận thương mại được công bố, nhiều luồng quan điểm khác nhau đã xuất hiện, liên quan đến tác động của thuế quan đến nền kinh tế của các nước ASEAN nói trên, đến cục diện thương mại thế giới và khu vực. Các hãng thông tấn như CNBC hay Reuters đều cho biết rằng các chính trị gia và chủ doanh nghiệp tại 5 nước Đông Nam Á đều tỏ thái độ thái độ tích cực đối với những thỏa thuận thương mại mà các quốc gia này đạt được với Mỹ.^[47][48] Bên cạnh đó, năng lực sản xuất của các nước ASEAN được còn cho rằng có thể giữ được sức cạnh tranh với mức thuế quan hiện tại. Không những thế, các nước này có thể tận dụng chế độ thương mại mới này mua máy móc của Mỹ để cải thiện năng lực sản xuất nội địa.^[49][50]  Mặt khác, không ít chuyên gia chia sẻ góc nhìn trái ngược. Một số chuyên gia đồng tình rằng mức thuế quan này vẫn sẽ ảnh hưởng đến năng lực sản xuất và giá trị xuất khẩu của các nước ASEAN này. Giá trị xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ được ước tính sẽ giảm 25% trong thời gian tới do 20% thuế nhập khẩu của Mỹ.^[51] Một ước tính khác cho thấy với mức thuế lần lượt là 10% và 46%, hàng hóa Việt Nam tại thị trường Mỹ sẽ tăng tương ứng 8% và 25%.^[52] Riêng trường hợp của Indonesia, việc mua khí tự nhiên hóa lỏng sẽ làm gián đoạn chương trình chuyển đổi xanh. Các chuyên gia khác cảnh báo rằng sự nhượng bộ với Mỹ sẽ khiến đối tác thương mại của những nước ASEAN này, từ các quốc gia, liên minh kinh tế, hay doanh nghiệp phật ý hoặc đòi hỏi được nhượng bộ ở mức tương đương với Mỹ.^[53] Về ảnh hưởng của chính sách thuế quan của Mỹ lên thương mại thế giới và khu vực, giá trị thương mại trong khu vực dự báo sẽ tăng lên và các thị trường trung tâm mới sẽ xuất hiện.^[54][55]

Xét đến khả năng tuân thủ nguyên tắc nguồn gốc xuất xứ của Mỹ, các chuyên gia lẫn chính trị gia cùng đồng tình rằng 5 nước ASEAN khó có thể thực hiện theo yêu sách này. Các chuyên gia tại Eurasia Group ước tính rằng thành phần nguyên liệu có nguồn gốc Trung Quốc chiếm đến 60-70% thành phẩm công nghiệp xuất khẩu ở các nước ASEAN. Trong trường hợp Mỹ yêu cầu các mặt hàng phải có thành phần từ nước xuất khẩu trực tiếp đến Mỹ trên mức 40%, ngành sản xuất ở các nước ASEAN buộc cải tổ hoàn toàn chuỗi cung ứng của mình.^[56] Phó Thủ tướng Thái Lan Pichai Chunhavajira cũng nhận định rằng năng lực sản xuất của các nền kinh tế mới nổi như ASEAN vẫn còn cơ bản, buộc phải phụ thuộc vào nguyên liệu từ bên ngoài để sản xuất. Do đó, ông Dan Wang thuộc Eurasia Group cho rằng các công ty ở Trung Quốc sẽ tiếp tục tìm cách lẩn tránh thuế quan, các nước ASEAN cũng không có động lực lẫn nguồn lực để tuân thủ quy định thương mại của Mỹ.^[57]

Ở góc độ chính trị, hầu hết các nhà quan sát đều đồng ý kiến rằng chính sách thuế quan của Mỹ sẽ không làm thay đổi đáng kể chiều hướng vận động của trật tự thế giới hay đường lối đối ngoại của 5 nước ASEAN này. Nguyên nhân chủ yếu đó là Trung Quốc đã xây dựng được mạng lưới thương mại, đầu tư, chính trị có kết nối sâu rộng với các nước ASEAN. Trong khi đó, Mỹ lại chưa có những chương trình tương tự trong khu vực.^[58] Do đó, thuế quan như là công cụ cưỡng ép sẽ không thể khiến các nước ASEAN chọn nghiêng về phía Mỹ hơn so với Trung Quốc.^[59][60] Trong trường hợp của Philippines, có ý kiến cho rằng thuế quan của Mỹ sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến quan hệ đồng minh hai nước và chương trình hiện đại hóa quân đội Philippines, vốn dựa vào các đơn hàng mua thiết bị quốc phòng của Mỹ. Tuy nhiên, hai yếu tố gồm mối quan hệ đồng minh truyền thống và vị trí địa chính trị quan trọng trong khu vực Ấn Độ – Thái Bình Dương sẽ giúp duy trì vị thế của Philippines như là một đồng minh chiến lược trong quan hệ song phương Philippines – Mỹ mà Mỹ không thể để mâu thuẫn thương mại giữa hai nước làm xấu đi.^[61]

Ngoài ra, những thỏa thuận thương mại của Mỹ trong thời gian gần đây cho thấy thể chế thương mại của WTO đã không còn được nước này tôn trọng. Cách tiếp cận đa phương để cùng thống nhất các vấn đề thương mại đã bị thay thế bằng biện pháp mang tính song phương, có qua có lại. Với những quốc gia không có nền kinh tế lớn như các nước ASEAN, việc đàm phán với một nền kinh tế lớn như Mỹ cũng sẽ mang tính thách thức hơn khi các quy chuẩn về thương mại không còn được tôn trọng. Điều này gián tiếp ảnh hưởng tiêu cực lên sự phát triển của nền kinh tế định hướng xuất khẩu của các nước đang vươn lên.

Sau ngày 1/8/2025, mặc dù một số nước ASEAN khác vẫn đang trong quá trình đàm phán với Mỹ như Malaysia hay Singapore, kết quả của các mức thuế quan của Mỹ đã cho thấy quy luật thương mại trước đây được thế giới nói chung và ASEAN nói riêng thụ hưởng đã có sự thay đổi. Các nước ASEAN đã phải thực hiện các yêu cầu của Mỹ liên quan đến cán cân thương mại như là một phần của thỏa thuận thương mại mới dưới sức ép từ Mỹ, Trung Quốc và cả nhu cầu phát triển kinh tế quốc gia. Những nhận xét và dự đoán của các chuyên gia về các thỏa thuận thương mại và hệ quả của nó tuy đa dạng nhưng đều chia sẻ một nhận định chung rằng chính sách thuế quan của Mỹ mang lại sự rối loạn cho nền kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh đó, với vai trò là thị trường xuất khẩu không thể thay thế đối với 5 nước thành viên ASEAN, mức thuế quan của Mỹ có khả năng làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế của các quốc gia này trong trương lai.

Lê Đức Minh Đăng

---

Tài liệu tham khảo

^[1] Tổng thống Mỹ Donald J. Trump đặt tên này cho ngày chính quyền của ông ban hành các mức thuế quan mới cho tất cả đối tác, 2/4/2025. Ông khẳng định rằng “Ngày Giải phóng” đánh dấu nước Mỹ không còn “bị cướp bóc” và giành lại “định mệnh của quốc gia” và nước Mỹ sẽ “thịnh vượng trở lại”.

^[2] Diesen, G. (2025, April 2). SPECIAL REPORT: Trump announces reciprocal tariffs on ‘Liberation Day’. YouTube. Retrieved August 13, 2025, from https://youtu.be/m5HkGDAFaqM

^[3] Jacobson, L. (2025, July 24). Fact check: Could Trump’s trade tariffs pay off the US deficit? Al Jazeera. Retrieved August 5, 2025, from https://www.aljazeera.com/news/2025/7/24/fact-check-could-trumps-trade-tariffs-pay-off-the-us-deficit

^[4] Minsberg, T. (2025, March 13). A Timeline of Trump’s Tariff Fight With Canada, Mexico, China and the E.U. The New York Times. Retrieved August 5, 2025, from https://www.nytimes.com/2025/03/13/business/economy/trump-tariff-timeline.html

^[5] Boak, J. (2025, April 3). Trump announces sweeping new tariffs to promote US manufacturing, risking inflation and trade wars. AP News. Retrieved August 5, 2025, from https://apnews.com/article/trump-tariffs-liberation-day-2a031b3c16120a5672a6ddd01da09933

^[6] Minsberg, T. (2025, March 13). A Timeline of Trump’s Tariff Fight With Canada, Mexico, China and the E.U. The New York Times. Retrieved August 5, 2025, from https://www.nytimes.com/2025/03/13/business/economy/trump-tariff-timeline.html

^[7] Iordache, R., Mangan, D., Wilkie, C., Doherty, E., & Kiderlin, S. (2025, August 2). Trump tariffs: Global economy faces more uncertainty. CNBC. Retrieved August 5, 2025, from https://www.cnbc.com/2025/08/01/trumps-tariffs-rekindle-global-trade-tensions.html

^[8] Clarke, J. (2025, August 1). What are tariffs, how do they work and why is Trump using them? BBC. Retrieved August 5, 2025, from https://www.bbc.com/news/articles/cn93e12rypgo

^[9] Bradsher, K. (2025, August 1). With New 40% Tariff, Trump Takes Aim at U.S. Dependence on China’s Factories. The New York Times. Retrieved August 5, 2025, from https://www.nytimes.com/2025/08/01/business/trump-tariffs-china-transshipment.html

^[10] Buchwald, E., Wilson, R., & Choi, A. (2025, July 23). Trump announces trade agreement with the Philippines and terms of deal with Indonesia. CNN. Retrieved August 5, 2025, from https://edition.cnn.com/2025/07/22/business/trump-philippines-trade-deal

^[11] Hayton, B. (2025, July 10). Vietnam’s tariff deal with Trump reflects balancing act between US and China. Chatham House. Retrieved August 5, 2025, from https://www.chathamhouse.org/2025/07/vietnams-tariff-deal-trump-reflects-balancing-act-between-us-and-china

^[12] Bradsher, K. (2025, August 1). With New 40% Tariff, Trump Takes Aim at U.S. Dependence on China’s Factories. The New York Times. Retrieved August 5, 2025, from https://www.nytimes.com/2025/08/01/business/trump-tariffs-china-transshipment.html

^[13] WTO. (n.d.). Viet Nam. WTO Tariff & Trade Data. Retrieved August 5, 2025, from https://ttd.wto.org/en/profiles/viet-nam

^[14] Xiao, E. (2025, Bảy 7). Vietnam-US Trade Deal 2025: Impacts and Strategic Responses. Vietnam Briefing. Retrieved August 5, 2025, from https://www.vietnam-briefing.com/news/vietnam-us-trade-deal-2025-summary-impacts-and-strategic-responses.html/

^[15] WTO. (n.d.). Thailand. WTO Tariff & Trade Data. Retrieved August 5, 2025, from https://ttd.wto.org/en/profiles/thailand

^[16] Nation Thailand. (2025, August 4). Thai govt pushes US tariff deal to parliament, prepares origin rule negotiations. Nation Thailand. Retrieved August 5, 2025, from https://www.nationthailand.com/business/economy/40053551

^[17] WTO. (n.d.). Malaysia. WTO Tariff & Trade Data. Retrieved August 5, 2025, from https://ttd.wto.org/en/profiles/malaysia

^[18] Latiff, R., & Stanway, D. (2025, August 4). Malaysia agrees to boost tech, LNG purchases from U.S. as part of trade deal. Reuters. Retrieved August 5, 2025, from https://www.reuters.com/business/energy/malaysia-agrees-boost-tech-lng-purchases-us-part-trade-deal-2025-08-04/

^[19] WTO. (n.d.). Indonesia. WTO Tariff & Trade Data. Retrieved August 5, 2025, from https://ttd.wto.org/en/profiles/indonesia

^[20] The White House. (2025, Bảy 22). The United States and Indonesia Reach Historic Trade Deal. Fact Sheet. Retrieved August 5, 2025, from https://www.whitehouse.gov/fact-sheets/2025/07/fact-sheet-the-united-states-and-indonesia-reach-historic-trade-deal/

^[21] WTO. (n.d.). Philippines. WTO Tariff & Trade Data. Retrieved August 5, 2025, from https://ttd.wto.org/en/profiles/philippines

^[22] Buchwald, E., Wilson, R., & Choi, A. (2025, July 23). Trump announces trade agreement with the Philippines and terms of deal with Indonesia. CNN. Retrieved August 5, 2025, from https://edition.cnn.com/2025/07/22/business/trump-philippines-trade-deal

^[23] WTO. (n.d.). United States of America. WTO Tariff & Trade Data. Retrieved August 5, 2025, from https://ttd.wto.org/en/profiles/united-states-of-america

^[24] The White House. (2025, July 31). FURTHER MODIFYING THE RECIPROCAL TARIFF RATES [Executive Orders].

^[25] Azhar, D., & Tang, A. (2025, August 5). Malaysian pharmaceuticals, semiconductors exempt from US tariffs, minister says. Reuters. Retrieved August 5, 2025, from https://www.reuters.com/en/malaysian-pharmaceuticals-semiconductors-exempt-us-tariffs-minister-says-2025-08-01/

^[26] Seah, S., Martinus, M., Fong, K., Pham, P. T. T., & Aridati, I. Z. (2025). The State of Southeast Asia – 2025 Survey Report [Survey]. ASEAN Studies Centre.

^[27] NSO. (n.d.). Bức tranh xuất, nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam năm 2024 – Phục hồi, phát triển và những kỷ lục mới. Cục Thống kê. Retrieved August 5, 2025, from https://www.nso.gov.vn/du-lieu-va-so-lieu-thong- ke/2025/01/buc-tranh-xuat-nhap-khau-hang-hoa-cua-viet-nam-nam-2024-phuc-hoi-phat-trien-va-nhung-ky-luc-moi/

^[28] WTO. (n.d.). Thailand. WTO Tariff & Trade Data. Retrieved August 5, 2025, from https://ttd.wto.org/en/profiles/thailand

^[29] WTO. (n.d.). Malaysia. WTO Tariff & Trade Data. Retrieved August 5, 2025, from https://ttd.wto.org/en/profiles/malaysia

^[30] WTO. (n.d.). Indonesia. WTO Tariff & Trade Data. Retrieved August 5, 2025, from https://ttd.wto.org/en/profiles/indonesia   

^[31] WTO. (n.d.). Philippines. WTO Tariff & Trade Data. Retrieved August 5, 2025, from https://ttd.wto.org/en/profiles/philippines

^[32] Nguyên văn là economic “wall”.

^[33] Kurlantzick, J., & Richter, A. (2025, July 15). Will Southeast Asia Help Trump Build a Wall Against Chinese Exports? Council on Foreign Relations. Retrieved August 5, 2025, from https://www.cfr.org/blog/will-southeast-asia-help-trump-build-wall-against-chinese-exports  

^[34] Kuok, L. (2025, April 14). How Trump’s Coercion Could Backfire in Asia. Foreign Affaris. Retrieved August 5, 2025, from https://www.foreignaffairs.com/united-states/how-trumps-coercion-could-backfire-asia?_gl=1*i4z4qu*_gcl_au*ODA4NjE0MDE4LjE3NTM2ODcyODA.*_ga*MzIxOTkxMTcxLjE3NTM2ODczMDA.*_ga_24W5E70YKH*czE3NTM3Njk3MzMkbzYkZzEkdDE3NTM3NzEzNjckajYwJGwwJGgw*_ga_N9V4J2JY26*czE3N

^[35] Jafri, H. (2025, July 2). Southeast Asian countries don’t have much leverage in US trade talks. CNA. Retrieved August 5, 2025, from https://www.channelnewsasia.com/commentary/southeast-asia-us-tariff-trade-deal-vietnam-malaysia-cambodia-china-5213646

^[36] Al Jazeera. (2025, April 21). China warns countries not to strike trade deals with US at its expense. Al Jazeera. Retrieved August 5, 2025, from https://www.aljazeera.com/economy/2025/4/21/china-warns-countries-not-to-strike-trade-deals-with-us-at-its-expense

^[37] Kurlantzick, J., & Richter, A. (2025, July 15). Will Southeast Asia Help Trump Build a Wall Against Chinese Exports? Council on Foreign Relations. Retrieved August 5, 2025, from https://www.cfr.org/blog/will-southeast-asia-help-trump-build-wall-against-chinese-exports

^[38] Kuok, L. (2025, April 14). How Trump’s Coercion Could Backfire in Asia. Foreign Affaris. Retrieved August 5, 2025, from https://www.foreignaffairs.com/united-states/how-trumps-coercion-could-backfire-asia?_gl=1*i4z4qu*_gcl_au*ODA4NjE0MDE4LjE3NTM2ODcyODA.*_ga*MzIxOTkxMTcxLjE3NTM2ODczMDA.*_ga_24W5E70YKH*czE3NTM3Njk3MzMkbzYkZzEkdDE3NTM3NzEzNjckajYwJGwwJGgw*_ga_N9V4J2JY26*czE3N

^[39] Velloor, R. (2025, June 20). Beijing and Asean need to discuss ‘Second China Shock’. The Straits Times. Retrieved August 5, 2025, from https://www.straitstimes.com/opinion/beijing-and-asean-need-to-discuss-second-china-shock

^[40] Lee, J. (2024, July 15). The ‘Second China Shock’ and its Implications for Southeast Asia. Fulcrum. Retrieved August 5, 2025, from https://fulcrum.sg/the-second-china-shock-and-its-implications-for-southeast-asia/

^[41] Azhar, D., Latiff, R., & Petty, M. (2025, July 8). Malaysia calls for stronger inter-ASEAN trade amid tariffs uncertainty. Reuters. Retrieved August 5, 2025, from https://www.reuters.com/world/china/us-tariffs-take-centre-stage-asean-meets-malaysia-2025-07-08/

^[42] VOV. (2025, July 18). Vietnamese imports from the US see strong growth in early 2025. WTOCENTER. Retrieved August 5, 2025, from https://wtocenter.vn/chuyen-de/28287-vietnamese-imports-from-the-us-see-strong-growth-in-early-2025

^[43] Cameron, H., Brahimi, A., Berman, I., Moukawsher, T. G., Zovighian, L., Creel, N., & Hammer, J. (2025, April 7). Vietnam’s Tariffs Offer Rejected by Trump Adviser—’Not a Negotiation’. Newsweek. Retrieved August 5, 2025, from https://www.newsweek.com/vietnam-offer-remove-tariff-trump-trade-peter-navarro-2056149

^[44] Williams, A. (2025, July 22). Indonesia agrees to drop non-tariff barriers in trade victory for Donald Trump. Financial Times. Retrieved August 5, 2025, from https://www.ft.com/content/d3b2df87-5c6f-4f87-80e8-fb0a6f3c52f7

^[45] Latiff, R., & Stanway, D. (2025, August 4). Malaysia agrees to boost tech, LNG purchases from U.S. as part of trade deal. Reuters. Retrieved August 5, 2025, from https://www.reuters.com/business/energy/malaysia-agrees-boost-tech-lng-purchases-us-part-trade-deal-2025-08-04/

^[46] Nation Thailand. (2025, August 4). Thai govt pushes US tariff deal to parliament, prepares origin rule negotiations. Nation Thailand. Retrieved August 5, 2025, from https://www.nationthailand.com/business/economy/40053551

^[47] Fonrouge, G. (2025, July 3). Trump Vietnam trade deal: How tariffs affect retail, Nike. CNBC. Retrieved August 5, 2025, from https://www.cnbc.com/2025/07/03/retailers-respond-to-trump-vietnam-trade-deal.html

^[48] Sriring, O., Thaichareon, K., Wong, J., & Stanway, D. (2025, August 1). Trade deal with U.S. will boost Thailand’s competitiveness, confidence, minister says. Reuters. Retrieved August 5, 2025, from https://www.reuters.com/world/asia-pacific/trade-deal-with-us-will-boost-thailands-competitiveness-confidence-minister-says-2025-08-01/

^[49] Rajah, R. (2025, July 3). Vietnam’s Trump tariff deal: What it means for Asian supply chains. Lowy Institute. Retrieved Tám 5, 2025, from https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/vietnam-s-trump-tariff-deal-what-it-means-asian-supply-chains

^[50] Rayda, N. (2025, July 9). Why Indonesia’s economic deals with US, EU could set bad precedent for other countries. CNA. Retrieved August 5, 2025, from https://www.channelnewsasia.com/asia/indonesia-trade-deals-us-eu-pitfalls-5242781?cid=internal_mcdrecs_29072025_cna#mdcrecs_s

^[51] Pandey, S. (2025, July 3). US-Vietnam Deal Risks China Reprisal, Bloomberg Economics Says. Bloomberg UK. Retrieved August 5, 2025, from https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-07-03/us-vietnam-trade-deal-raises-risk-of-china-retaliation-be-says

^[52] Nguyen, V. (2025, August 1). US Tariffs on Vietnamese Exports: Analyzing the New Framework. Vietnam Briefing. Retrieved August 5, 2025, from https://www.vietnam-briefing.com/news/new-tariffs-on-vietnamese-exports-analyzing-the-new-tariff-framework.html/

^[53] Baharudin, H. (2025, July 16). Prabowo and Trump have struck tariff deal – but at what cost to Indonesia? The Straits Times. Retrieved August 5, 2025, from https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/prabowo-and-trump-strike-tariff-deal-but-at-what-cost-to-indonesia

^[54] RFI. (2025, August 1). Chính sách thuế quan của Trump sẽ thúc đẩy xu hướng khu vực hóa trao đổi mậu dịch. RFI. Retrieved August 5, 2025, from https://www.rfi.fr/vi/ph%C3%A2n-t%C3%ADch/20250801-ch%C3%ADnh-s%C3%A1ch-thu%E1%BA%BF-quan-c%E1%BB%A7a-trump-s%E1%BA%BD-th%C3%BAc-%C4%91%E1%BA%A9y-xu-h%C6%B0%E1%BB%9Bng-khu-v%E1%BB%B1c-h%C3%B3a-trao-%C4%91%E1%BB%95i-m%E1%BA%ADu-d%E1%BB%8Bch

^[55] Rayda, N. (2025, July 9). Why Indonesia’s economic deals with US, EU could set bad precedent for other countries. CNA. Retrieved August 5, 2025, from https://www.channelnewsasia.com/asia/indonesia-trade-deals-us-eu-pitfalls-5242781?cid=internal_mcdrecs_29072025_cna#mdcrecs_s

^[56] Rayda, N. (2025, July 9). Why Indonesia’s economic deals with US, EU could set bad precedent for other countries. CNA. Retrieved August 5, 2025, from https://www.channelnewsasia.com/asia/indonesia-trade-deals-us-eu-pitfalls-5242781?cid=internal_mcdrecs_29072025_cna#mdcrecs_s

^[57] Bloomberg. (2025, July 25). Trump Tariffs Leave China Supply Chain Question Unanswered for Southeast Asia. Bloomberg. Retrieved August 6, 2025, from https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-07-26/trump-tariffs-leave-china-supply-chain-question-unanswered-for-southeast-asia

^[58] Hayton, B. (2025, July 10). Vietnam’s tariff deal with Trump reflects balancing act between US and China. Chatham House. Retrieved August 5, 2025, from https://www.chathamhouse.org/2025/07/vietnams-tariff-deal-trump-reflects-balancing-act-between-us-and-china

^[59] Kuok, L. (2025, April 14). How Trump’s Coercion Could Backfire in Asia. Foreign Affaris. Retrieved August 5, 2025, from https://www.foreignaffairs.com/united-states/how-trumps-coercion-could-backfire-asia?_gl=1*i4z4qu*_gcl_au*ODA4NjE0MDE4LjE3NTM2ODcyODA.*_ga*MzIxOTkxMTcxLjE3NTM2ODczMDA.*_ga_24W5E70YKH*czE3NTM3Njk3MzMkbzYkZzEkdDE3NTM3NzEzNjckajYwJGwwJGgw*_ga_N9V4J2JY26*czE3N

^[60] Kurlantzick, J., & Richter, A. (2025, July 15). Will Southeast Asia Help Trump Build a Wall Against Chinese Exports? Council on Foreign Relations. Retrieved August 5, 2025, from https://www.cfr.org/blog/will-southeast-asia-help-trump-build-wall-against-chinese-exports

^[61] Cepeda, M. (2025, May 26). Could US tariffs imperil the Philippines’ plan to buy F-16 fighter jets? The Straits Times. Retrieved August 5, 2025, from https://www.straitstimes.com/opinion/could-us-tariffs-imperil-philippines-plan-to-buy-f-16-fighter-jets?ref=more-on-this-topic