Theo thỏa thuận giữa các cường quốc tại Hội nghị Yalta (2/1945), bán đảo Triều Tiên bị chia cắt thành hai miền, lấy vĩ tuyến 38 làm ranh giới tạm thời, trong đó quân đội Liên Xô đóng quân ở phía Bắc còn quân đội Mỹ đóng quân ở phía Nam bán đảo. Trong bối cảnh của cuộc Chiến tranh lạnh, khu vực này đã hình thành hai nhà nước với hai chế độ chính trị khác nhau là Đại Hàn Dân Quốc (8/1945) và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên (9/1945). Cụ thể hơn, chiến tranh Triều Tiên bắt đầu vào ngày 25/6/1950 khi lực lượng Triều Tiên vượt vĩ tuyến 38, mở cuộc tấn công vào Hàn Quốc. Sau hơn ba năm chiến tranh với những tổn thất nặng nề đối với các bên tham chiến và hỗ trợ, các phe đã đi đến một thỏa thuận hòa bình thông qua một hiệp định đình chiến được ký kết bởi đại diện Mỹ – Hàn Quốc với Trung Quốc – Triều Tiên.
Vào ngày 27/7/1953, tại Bàn Môn Điếm, Hiệp định đình chiến (Korean Armistice Agreement) đã được ký kết giữa Bộ Tư lệnh Liên hợp quốc (UNC), quân đội Triều Tiên và các lực lượng vũ trang Trung Quốc. Theo nội dung Hiệp định, các tù nhân chiến tranh của cả hai phe có thể tự quyết định số phận của mình: một là ở lại nơi họ đang ở hoặc trở về quê hương của mình. Cùng với đó, Hiệp định cũng xác định vĩ tuyến 38 vẫn là ranh giới quân sự giữa hai miền Bắc, Nam của bán đảo với khu vực phi quân sự (DMZ – Demilitarized zone) ở hai bên chiến tuyến.
Cuộc Chiến tranh Triều Tiên là sự đụng đầu trực tiếp đầu tiên giữa hai cực, hai phe không phân thắng bại trong thời kỳ Chiến tranh lạnh. Hiệp định đình chiến được ký kết đã chấm dứt cuộc chiến tranh Triều Tiên (1950 – 1953) trên danh nghĩa, giảm đau thương, mất mát cho lực lượng, người dân hai bên cũng như cho nhân loại. Đồng thời, hiệp định cũng mở ra bước ngoặt mới trong quan hệ giữa Triều Tiên – Hàn Quốc. Giai đoạn nửa sau thế kỷ XX đến nay, cả Hàn Quốc và Triều Tiên đều trong thời kỳ hòa bình, tập trung xây dựng đất nước. Hai nước vẫn có mối quan hệ hợp tác tuy nhiên, căng thẳng và tranh chấp vẫn diễn ra phức tạp giữa 2 bên với những hành động thử nghiệm vũ khí quân sự cũng như tập trận ở khu vực biên giới giữa hai quốc gia.
Lê Thư
_____________________________________________________
Tài liệu tham khảo:
- Mullen, M. (2022, May 4). Armistice ends Korean War hostilities. HISTORY. https://www.history.com/this-day-in-history/armistice-ends-the-korean-war
- Thông tấn xã Việt Nam. (2023, July 27). Hàn Quốc và Triều Tiên kỷ niệm 70 năm ngày ký Hiệp định đình chiến. Báo Nhân Dân Điện Tử. https://nhandan.vn/han-quoc-va-trieu-tien-ky-niem-70-nam-ngay-ky-hiep-dinh-dinh-chien-post764490.html
